Gaz z łupków
Fakty i mity
Specjaliści przemysłu naftowego od dawna wiedzą o występowaniu ropy naftowej i gazu ziemnego w skalach łupkowych na całym świecie. Geolodzy badający przez dziesięciolecia klasyczne złoża ropy naftowej i gazu ziemnego (w piaskowcach i skalach węglanowych) wiedzą, że źródłem węglowodorów w nich występujących są formacje skał ilastych i mułowcowych (łupków). Jednak wydobycie tych zasobów energii uznano za technicznie niemożliwe, ponieważ skałom łupkowym brakuje porowatości i przepuszczalności (system przestrzeni między ziarnami skał), które pozwoliłyby na przepływ gazu lub ropy do otworu. W latach osiemdziesiątych XX wieku prace poszukiwawcze prowadzone w basenie Barnett Shale w Stanach Zjednoczonych doprowadziły do opracowania metody odzyskiwania zasobów gazu ziemnego z łupków.„Model Barnett Shale” łączy w sobie dwie techniki, które były w użyciu od długiego czasu: poziomo wiercone otwory i hydrauliczne kruszenie skał. Szczelinowanie tworzy małe „ścieżki” w łupkach pozwalając ropie naftowej i gazowi ziemnemu na przepływ do poziomego otworu produkcyjnego. Połączenie tych dwóch sprawdzonych technologii ma kluczowe znaczenie dla pomyślnego ożywienia w wydobyciu ropy naftowej i gazu ziemnego z formacji łupkowych w USA, Polsce i na całym świecie. Łupki w Polsce występują w formacjach dolnego Syluru (wenlock i landover),Ordowiku i górnego Kambru, które występują od północno-środkowej do południowo-wschodniej Polski, a także dolnego Karbonu w południowo- wschodniej i południowo-zachodniej Polsce. Koncesje na poszukiwania gazu w łupkach zostały wydane w obszarze Pomorza, Podlasia i Lubelszczyzny, zasoby gazu ziemnego w łupkach, szacowane na 5,3 bilionów metrów sześciennych (187 bilionów stóp sześciennych).
Hydrauliczne kruszenie skał wykorzystywane w procesie pozyskiwania gazu z łupków odbywa się głęboko pod ziemią w kilku etapach, w poziomym odcinku otworu. Liczba wymaganych etapów i długość odcinak poziomego są zmienne I są projektowane przez naukowców i inżynierów za pomocą złożonego procesu modelowania i analiz, aby dobrać optymalne warunki do pozyskania ropy naftowej lub gazu ziemnego. Poszukiwawcze odwierty wykonane przez BNK w Polsce, pokazały, że skały łupkowe znajdują się na głębokościach od około 3500 do 4500 metrów pod powierzchnia ziemi.
W skład płynu wykorzystywanego do hydraulicznego kruszenia zalęgających głęboko skał łupkowych, które są izolowane od warstw przypowierzchniowych kilkoma tysiącami metrów nadległych warstw skalnych, wchodzi głównie woda. W przypadku prac prowadzonych przez BNK stanowi ona 99,9% cieczy wchodzącej w skald płynu kruszącego. Pozostała część płynu kruszącego składa się z dodatków, które służą do konkretnego celu. Dodatki używane przez BNK w Polsce mają dwa główne cele: zrobienie "śliskiej" wody, co powoduje łatwiejsze pompowanie (zmniejszone tarcie) oraz zapewnienie niewchłaniania wody się przez skałę i nie zablokowania przepływ gazu ziemnego. Wszystkie dodatki obecnie wykorzystywane przez BNK w Polsce są zgodne z wymaganiami REACH.
Ocena i identyfikacja dostępnych źródeł wody, stanowiącej około 99,9% płynu szczelinującego, jest ważnym elementem skutecznego pozyskiwania ropy naftowej i gazu ziemnego z zasobów naturalnych. Szacuje się, że średnia ilość wody potrzebnej do zabiegów kruszenia hydraulicznego skał w jednym otworze poziomym wynosi od 11.000m do 19.000m. Woda może pochodzić z różnych źródeł, w tym z naturalnych zbiorników wód podziemnych, wód powierzchniowych, wód solankowych, z wód odzyskanych z wcześniejszych zabiegów kruszenia hydraulicznego.
Ochrona zasobów wodnych jest powszechnym tematem dyskusji i debat dotyczących pozyskiwania gazu z łupków, obejmujących m.in. kruszenie hydrauliczne skał. Bezpieczne wykonanie otworu wiertniczego mające na uwadze ochronę przed zanieczyszczeniem warstw wodonośnych, w trakcie wiercenia, stymulacji i produkcji gazu z łupków jest kwestią pierwszoplanową. Proces wiercenia za gazem ziemnym z łupków nie różni się od wiercenia za ropa naftową i gzem ziemnym w złożach konwencjonalnych, których setki wykonano już Polska. Z ponad 7 100 otworów o głębokości większej niż 1000 m wywierconych w Polsce, nie został zgłoszony żaden przypadek skażenia warstwy wodonośnej. Zasoby gazu w łupkach w Polsce występują na głębokościach pomiędzy 3500 i 4500 metrów. Powszechnie eksploatowane warstwy wodonośne, występujące na głębokości od 100 m do 300 m poniżej powierzchni terenu, odizolowane są tysiącami metrów skał, od łupków zawierających gaz ziemny. Oprócz ochrony zapewnianej przez tysiące metrów skał , w otworach wiertniczych stosuje się obudowę złożoną z kilku kolumn rur okładzinowych, wykonanych ze stali [highpresuureproductioncasing], i cementu, które izolują wnętrze otworu prowadzącego gaz z łupków od otaczającego masywu skalnego. Rysunek 5 pokazuje schemat ochrony poziomów wód podziemnych. Dodatkową ochronę zapewnia monitoring i kontrola ciśnienia [pressuremonitoringpoints], które występuje się między warstwami obudowy.
BNK Petroleum Inc. jest północnoamerykańska firmą energetyczna, stosującą swoją wiedzę i doświadczenie zdobyte w realizacji projektów poszukiwań i produkcji gazu z łupków w Ameryce Północnej do realizacji projektów poszukiwawczych gazu z łupków w Polsce, Niemczech i Hiszpani. Misją BNK Petroleum Inc. jest promowanie odpowiedzialnego rozwoju zasobów gazu ziemnego. BNK Petroelum Inc. wierzy, żeodpowiedzialne poszukiwanie i zagospodarowanie zasobów gazu ziemnego z łupków pozwoli na jego efektywne wydobycie, zgodne z ochroną zdrowia publicznego i środowiska, oraz zapobiegnie negatywnym skutkom.
